Spam là một thuật ngữ không còn xa lạ với chúng ta trong thời đại công nghệ hiện nay. Chúng xuất hiện ở khắp mọi nơi từ Email cho tới các trang mạng xã hội như Facebook, Skype, Zalo… Thế nhưng có rất nhiều người vẫn còn mơ hồ chưa hiểu rõ về spam là gì và cách xử lý Spam sao cho hiệu quả nhất. Hãy cùng LPTech giải đáp thắc mắc qua những thông tin dưới đây.

Spam là gì?

Spam (Stupid Pointless Annoying Messages) được hiểu là những nội dung, thông điệp không mong muốn nhưng được lặp đi lặp lại cho nhiều người cùng lúc, thậm chí là một người nhiều lần. Chúng xuất hiện vào năm 1978, khi một người đàn ông muốn gửi thư quảng cáo đến khách hàng của mình, thay vì gửi từng người thì ông lại gửi nội dung y hệt nhau cùng lúc cho 393 người. 

Hiện nay, spam thường được gặp ở trên nền tảng mạng xã hội như facebook, tiktok, instagram hay ứng dụng trò chuyện như zalo, viber... Người dùng bị tấn công bởi các tin không mong muốn mà họ cũng không biết vì sao lại nhận được chúng.

Mục đích của Spam

Khi nhắc đến spam, hầu hết những người làm trong lĩnh vực công nghệ thông tin hay truyền thông đều có ấn tượng không mấy tích cực. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn có không ít doanh nghiệp và cá nhân tiếp tục sử dụng hình thức này. Vậy spam được tạo ra với mục đích gì và vì sao nó vẫn tồn tại? Hãy cùng tìm hiểu ngay sau đây.

Quảng cáo

Nhiều doanh nghiệp sử dụng hình thức này với mong muốn quảng cáo thương hiệu đến với người tiêu dùng, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và tăng tỷ lệ chuyển đổi. Tuy nhiên, trong thời đại số mới, người dùng rất nhạy cảm và ghét nội dung quảng cáo, họ đề cao tính cá nhân hóa và quyền riêng tư. Vì vậy, việc lạm dụng spam không những không mang lại hiệu quả như mong muốn mà còn phản tác dụng, khiến khách hàng khó chịu và gây ra ấn tượng tiêu cực cho thương hiệu.

Phát tán Virus

Một số đối tượng xấu cố ý gửi những tin nhắn spam cho người dùng để phát tán virus gây hại. Thông qua email, tin nhắn, đường link hoặc tệp đính kèm, chúng sẽ dụ dỗ người dùng bằng cách đánh vào tâm lý và kích thích người dùng nhấp hoặc tải về nội dung có chứa mã độc. Khi virus xâm nhập vào thiết bị, bạn có thể bị đánh cắp thông tin, dữ liệu cá nhân, thậm chí là làm hỏng luôn máy tính hoặc điện thoại của bạn.

Lừa đảo người dùng

Spam còn được sử dụng trong trường hợp giả mạo cá nhân, tổ chức hay thương hiệu uy tín nhằm đánh lừa người dùng cung cấp dữ liệu quan trọng, tài khoản và mật khẩu để thực hiện các giao dịch tín dụng trái phép.

Không chỉ spam trên tin nhắn, bạn cũng có thể gặp trên cuộc gọi. Chắc hẳn bạn đã từng gặp phải trường hợp nhiều số điện thoại lạ gọi tới nhưng cùng truyền tải một nội dung. Ví dụ như "chúng tôi điều tra thấy anh/chị có hoạt động trong đường dây ma túy," hay "bạn có một đơn hàng Shoppe, yêu cầu kết bạn Zalo để gửi ảnh". Đặc biệt hơn, hiện nay còn có tình trạng giả mạo cơ quan thuế để đánh vào tâm lý người kinh doanh như "sẽ được miễn giảm thuế nếu làm theo những bước sau".

Spam "đơn thuần"

Spam "đơn thuần" chính xác là những câu nói, tin nhắn, bình luận... được lặp đi lặp lại trên mạng xã hội nhưng không gây hại nghiêm trọng gì cả mà chỉ làm chúng ta khó chịu. Mục đích spam này thể hiện thông qua những hành vi như:

• Mạng xã hội của bạn nhận thông báo các bài đăng hình ảnh, status được thả like trong cùng thời điểm.
• Spam comment nhiều lần trong bài đăng của một người dùng khác.
• Spam inbox thường trong các cuộc trò chuyện giữa bạn bè khi một người chưa trả lời tin nhắn.

Đây là những hành động giới trẻ thường sử dụng để trêu chọc. Nhưng các doanh nghiệp cũng có thể spam bẩn bằng các tag tên người dùng dô bài đăng nào đó để tăng lượt xem hoặc truy cập.

Lợi ích và tác hại của spam

Đối với lĩnh vực marketing, spam cũng sẽ có một lợi ích nhất định. Tuy nhiên, dưới góc độ của người dùng, những lợi ích này thường bị lu mờ bởi cảm giác bị làm phiền, khiến spam dễ trở thành yếu tố gây khó chịu hơn là mang lại giá trị thực sự.

Lợi ích của spam

Spam vẫn còn tồn tại một phần do có những lợi ích đặc trưng sau đây:

• Tiếp cận người dùng nhanh chóng: Spam cho phép thông điệp được gửi đến số lượng lớn người dùng trong thời gian ngắn, giúp doanh nghiệp hoặc cá nhân nhanh chóng phủ sóng thông tin.
• Truyền tải thông điệp rộng rãi: Không bị giới hạn nhiều về đối tượng hay nền tảng, spam giúp nội dung quảng bá lan truyền trên diện rộng, từ email, tin nhắn đến mạng xã hội.
• Chi phí thấp: So với các hình thức marketing chính thống, spam gần như không tốn nhiều chi phí cho việc nhắm chọn, sáng tạo nội dung hay tối ưu chiến dịch, phù hợp với những người có ngân sách hạn chế.

Tác hại của spam

Mặc dù spam vẫn được một số cá nhân và tổ chức sử dụng, nhưng hình thức này gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng trên nhiều phương diện.

Đối với cá nhân

Spam gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến người dùng trong đời sống và công việc hằng ngày, cụ thể gồm:

• Làm phiền và gây mất thời gian: Spam làm người nhận mất thời gian đọc, xóa hoặc xử lý những thông tin không mong muốn, gây cảm giác khó chịu và bực bội.
• Nguy cơ mất thông tin cá nhân: Spam thường chứa các liên kết lừa đảo hoặc phần mềm độc hại, có thể đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc gây hại cho thiết bị của người nhận.
• Giảm hiệu suất làm việc: Spam làm gián đoạn công việc và gây mất tập trung, ảnh hưởng đến hiệu suất và năng suất làm việc của cá nhân.
• Gây stress và lo lắng: Việc liên tục nhận được spam có thể gây ra căng thẳng và lo lắng cho người nhận, đặc biệt là khi spam chứa nội dung đe dọa hoặc quấy rối.

Đối với doanh nghiệp

Không chỉ ảnh hưởng đến người dùng, spam còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với doanh nghiệp, cả về hình ảnh thương hiệu lẫn hoạt động kinh doanh.

• Giảm uy tín thương hiệu: Spam được coi là hành vi thiếu chuyên nghiệp và gây mất lòng tin đối với thương hiệu của người gửi.
• Ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh: Spam có thể làm tắc nghẽn hệ thống thư điện tử và mạng lưới của doanh nghiệp, gây gián đoạn hoạt động kinh doanh và làm giảm năng suất làm việc.
• Tốn kém chi phí: Doanh nghiệp phải chi trả chi phí để lọc và xử lý spam, cũng như chi phí khắc phục hậu quả nếu bị tấn công bởi spam chứa mã độc.
• Vi phạm pháp luật: Tại nhiều quốc gia, việc gửi spam là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nặng.

Các hình thức spam hiện nay là gì?

Sự phát triển của công nghệ thông tin khiến các hình thức spam ngày càng tinh vi và nguy hiểm hơn. Nếu trước đây spam chủ yếu xuất hiện qua email và tin nhắn SMS, thì hiện nay nó đã lan rộng trên các mạng xã hội, không chỉ nhằm bán hàng mà còn phục vụ các hành vi lừa đảo và chiếm đoạt tài sản.

Spam Email

Đây là hình thức spam cơ bản được biết tới nhiều nhất và là nguồn gốc của thuật ngữ spam. Những bức thư rác tự động không chỉ gây khó chịu mà còn khiến người dùng có thể gặp nguy hiểm vì nội dung thư có thể chứa các liên kết dẫn đến các website lừa đảo hoặc các trang web đang lưu trữ phần mềm độc hại. Những kẻ gửi thư rác thu thập địa chỉ gmail từ các nhóm chat, website, danh sách khách hàng và thậm chí sử dụng virus để thu thập địa chỉ của người dùng.

Spam tin nhắn SMS

Khác với SMS Marketing thường được gửi từ các Brand lớn đã được đăng kí nội dung tin nhắn với nhà mạng. Tin nhắn SMS được cho là spam thường đến từ những đầu số lạ hoặc mạo danh thương hiệu lớn gửi những nội dung rác thậm chí là lừa đảo tới người dùng. Việc doanh nghiệp gửi hàng loạt tin nhắn tới người dùng mà không đúng nhu cầu cần đọc của họ sẽ khiến khách hàng khó chịu và dẫn đến kết quả không như mong muốn.

Trong những năm gần đầy, các nhà mạng đã lên kế hoạch thực hiện việc chặn các tin nhắn quảng cáo và đồi trụy. Mặc dù giải pháp này có hiệu quả nhưng cũng chỉ hạn chế được phần nào đó.

Spam Facebook

Trong nhiều năm nay, hình thức này được sử dụng rộng rãi và cứ lặp đi lặp lại nhiều lần cùng một nội dung, gây khó chịu cho người dùng.

• Spam bình luận: Các tài khoản mạng xã hội ảo thường vào các bài viết có lượng tương tác cao để đăng tải các tin nhắn quảng bá, giới thiệu một sản phẩm nào đó.
• Spam bài đăng: Khi bạn kết bạn hoặc like một trang nào đó trên Facebook, bạn sẽ gặp phải tình trạng trang này liên tục đăng các thông tin rác đến bảng tin của bạn.

Nếu bạn là một người thường xuyên sử dụng mạng xã hội, bạn sẽ thấy rằng trong các bài đăng liên quan tới mẹo, video, hay reivew phim. Admin hoặc người lạ sẽ bình luận bên dưới với dòng chữ "xem tiếp phim ở đây" nhưng thực chất là gắn kèm đường linh chuyển hướng đến trang thương mại điện tử hoặc website. Điều này dễ khiến người xem cảm thấy bị lừa, mất thiện cảm và thậm chí chặn luôn trang hoặc tài khoản đó.

Spam Messenger

Cũng giống như các ứng dụng nhắn tin phổ biến khác như Zalo và Telegram, Messenger cũng không tránh khỏi tình trạng tin nhắn spam. Chúng thường chứa nội dung quảng cáo, mời chào mua hàng, thông báo trúng thưởng giả mạo, hoặc thậm chí là các liên kết và phần mềm độc hại. 

Spam nội dung website

Spam nội dung website là việc sao chép hoặc tái sử dụng nội dung từ một trang web rồi đăng tải hàng loạt trên nhiều website khác. Các trang này thường được liên kết chéo với nhau nhằm thao túng thứ hạng tìm kiếm cho nội dung ban đầu. Dù không gây khó chịu trực tiếp cho người dùng, hình thức spam này làm giảm chất lượng kết quả tìm kiếm và gây nhiễu thông tin trên internet.

Spam Tiktok

Spam trên Tiktok là hành vi cố tình tăng lượt xem, lượt thích, lượt bình luận hoặc lượt chia sẻ cho video TikTok một cách giả tạo. Điều này nhằm mục đích tăng độ phổ biến của video hoặc tài khoản. Các hình thức spam này thường vi phạm chính sách của TikTok và có thể bị xử phạt. 

• Sử dụng bot để tự động bình luận hoặc thả tim vào video.
• Mua lượt xem, lượt thích hoặc lượt theo dõi từ các dịch vụ bên thứ ba.
• Tham gia vào các nhóm trao đổi follow/like để tăng tương tác ảo.

Ngoài ra một số còn còn mua hoặc buff follows ảo để trục lợi từ những lỗ hổng của nền tảng này. Vì vậy nếu là một chủ kênh tiktok thì bạn đừng dại mà thử những điều này nhé!

Cách xử lý spam hiệu quả mà bạn chưa biết

Spam làm bạn cảm thấy khó chịu không muốn nó xuất hiện nữa thì đã có giải pháp xử lý chúng, hãy làm theo cách sau đây:

Cách ngăn chặn Spam Email

Để ngăn chặn những email spam thì ngay sau khi đăng nhập gmail các bạn cần thực hiện các bước như sau:

• Bước 1: Truy cập vào hộp thư đến và mở mail của người mà bạn muốn chặn.
• Bước 2: Bạn nhấn vào biểu tượng dấu ba chấm ở góc bên phải mail sẽ có một list những tùy chọn hiện ra.
• Bước 3: Nhấn vào “Block + tên người dùng” để chặn email từ người gửi đó.
• Bước 4: Bạn chỉ cần nhấn “Chặn” là xác nhận hoàn thành.

>> Xem thêm: Cách làm Email Marketing hiệu quả và những điều mà bạn cần nắm rõ

Cách ngăn chặn Spam tin nhắn

Nếu bạn cảm thấy quá phiền khi nhận tin nhắn lạ thì bạn có thể liên hệ với nhà mạng để hỗ trợ chặn tin nhắn spam. Hiện nay, có nhiều nhà mạng cung cấp dịch vụ chăn tin nhắn quảng cáo và nội dung không mong muốn.

Cách chặn spam Facebook

Để chặn spam trên Facebook không có gì khó, bạn chỉ cần thiết lập lại các chế độ truy cập trên Facebook thành “bạn bè của bạn bè” sẽ hạn chế người lạ spam Facebook.

Bằng máy tính

• Bước 1: Đăng nhập tài khoản trên máy -> nhấp vào biểu tượng tam giác chỉ xuống ở góc thanh thông báo -> chọn Cài đặt quyền riêng tư.
• Bước 2: Chọn 'kiểm tra quyền riêng tư".
• Bước 3: Tiếp tục chọn mục "Cách mọi người có thể tìm bạn trên Facebook" và tiến hành điều chỉnh.

Bằng điện thoại

• Bước 1: Nhấp vào biểu tượng 3 gạch (menu) tại giao diện chính -> chọn mục Cài đặt & Quyền riêng tư -> Cài đặt
• Bước 2: Ở phần này bạn tiếp tục chọn "kiểm tra quyền riêng tư"
• Bước 3: Bạn chọn "Cách mọi người có thể tìm bạn trên Facebook", nhấp chọn và tiến hành cài đặt.

Đối với những trường hợp bị người khác add vào các group facebook mà bạn không thích thì có thể tránh spam bằng cách thoát group và report, cách làm như sau:

• Bước 1: Báo spam nhóm facebook mà bạn vừa bị add vào
• Bước 2: Chọn rời khỏi nhóm
• Bước 3: Sau khi rời khỏi nhóm facebook thì sẽ có một thông báo gửi đến bạn, lúc này bạn sẽ chọn mục “Ngăn người khác thêm bạn trở lại nhóm này”.

Còn đối với vấn đề spam bài viết trên Facebook, bạn chỉ cần chọn dấu ba chấm ở góc phải bài viết và chọn Tìm hỗ trợ hoặc báo cáo bài viết, sau đó thực hiện theo các yêu cầu của hệ thống. Hoặc đơn giản hơn bạn có thể chọn Ẩn/Bỏ theo dõi/Chặn nội dung hoặc người viết nội dung đó.

Cách chặn spam messenger

Facebook hiện có tính năng tin nhắn chờ, giúp giảm thiểu spam từ người lạ. Tuy nhiên nếu bạn đã lỡ chấp nhận tin nhắn và muốn báo cáo spam, hãy làm theo các bước sau: 

• Mở ứng dụng Messenger và vào đoạn tin nhắn spam.
• Nhấn vào tên tài khoản ở trên cùng.
• Chọn "Có gì đó không ổn" > chọn lý do và mô tả chi tiết.
• Nhấn "Đóng góp ý kiến" để hoàn tất.

Cách chặn spam Tiktok

TikTok là một nền tảng tuyệt vời để giải trí, nhưng đôi khi bạn có thể gặp phải những hành vi spam gây phiền nhiễu. Đừng lo lắng, bạn có thể dễ dàng xử lý tình huống này bằng một vài cách đơn giản:

• Báo cáo trực tiếp: Nếu thấy video hoặc tài khoản nào có dấu hiệu spam, hãy nhấn vào biểu tượng ba chấm và chọn "Báo cáo". TikTok sẽ xem xét và có biện pháp xử lý phù hợp.
• Chặn tài khoản: Nếu một tài khoản cứ liên tục gửi tin nhắn spam cho bạn, hãy vào trang cá nhân của họ, nhấn vào ba chấm và chọn "Chặn". Từ nay, họ sẽ không thể làm phiền bạn nữa.
• Chặn từ khóa: TikTok có tính năng "Chặn từ khóa" rất tiện lợi. Bạn chỉ cần nhập những từ khóa thường xuất hiện trong nội dung spam, và TikTok sẽ tự động chặn các video hoặc bình luận chứa những từ đó.
• Quản lý quyền riêng tư: Hãy vào cài đặt quyền riêng tư của bạn và tùy chỉnh lại để kiểm soát chặt chẽ hơn những ai có thể nhắn tin, xem video hay tương tác với bạn trên TikTok.

Spam là một vấn đề phổ biến và gây nhiều phiền toái trong thời đại công nghệ số hiện nay. Tuy nhiên, nếu áp dụng đúng các biện pháp chặn và phòng tránh hiệu quả, bạn hoàn toàn có thể hạn chế tối đa những tác động tiêu cực mà spam mang lại. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn spam là gì cũng như cách chặn spam trên nhiều nền tảng khác nhau. Đừng quên thường xuyên cập nhật kiến thức và chủ động bảo vệ bản thân trước các rủi ro từ spam cùng Lptech.